Na oso a’e se manatu ia te a’u, pe mata o silafia e o tatou tagata le tulaga o loo iai le gagana i Niu Sila nei? Na ou faitau foi i nisi tusitusiga mai Samoa, faimai ua foliga mai foi ua amata ona iai ni suiga i le gagana i Samoa foi.
SINI AUTU MA I’UGA O LA’U SU’ESU’EGA
Na ou manao e suesue atili po ai o lo’o faaaogaina le gagana, ma o fea foi o loo faataua ai le faaaogaina o le gagana. O lea na ou faatalanoa ai matua, tamaiti aoga ma faiaoga Samoa mai se tasi o a’oga tulagalua i Ueligitone. Ae faamamafa lava le suesuega i manatu o tupulaga, aua o i latou o le lumanai o le gagana i totonu o Niu Sila nei.
I le taimi nei, e le tele ni suesuega, faapea fo’i ni faamaumauga, pe o a ni manatu faaalia o tamaiti, faiā’oga ma mātua Samoa i totonu o Niu Sila i le taimi nei e faatatau tonu i le Gagana Samoa. E ia te a’u se lagona vaivai, o le tatou Gagana o se mataupu e pito i sili ona tāua pe tatou tepa i le lumanai o le tatou nonofo ai i Niu Sila nei.
O lenei suesuega e faaautu lea i fesili taua e tolu:
1. Pe o le a le faatāuaina ole Gagana Samoa i totonu o Niu Sila i le taimi nei?
2. Pe o a ni mataupu o loo faamalosia ai le a’oa’oina ole Gagana Samoa i Niu Sila?
3. O ai e ona le matāfaioi o le a’oa’oina ole Gagana Samoa i totonu o Niu Sila i le taimi nei?
O le Taua o le Gagana Samoa
E faataua uma e nei vaega e tolu le gagana.
Faimai tupulaga, e taua le gagana ona o le latou faasinomaga lea. E taua ona o le aganuu Samoa. E taua foi aua le fesootai ma latou aiga Samoa, aemaise Tama ma Tina matutua. O le isi vaega taua na maua mai i le sailiiliga, e le gata le taua na o fesootaiga ma tagata matutua, ae e taua foi le fesootai o le tupulaga ma le tupulaga. E iai le manatu o tamaiti aoga na fananau i Samoa, e faapea a e le iloa tautala faasamoa, e le o oe o se Samoa. A ua faimai tamaiti na fananau iinei, e tusa lava pe e te le iloa faasamoa, o oe lava o le Samoa.
Na faamatala mai e tama aoga o lenei suesuega, le fia falealili fua, i lo latou vaavaai ma faalogo atu i tagata ua agavaa i le faatinoina o le tu ma aga faasamoa i le gagana Samoa. Mo se faataitaiga, na faamatala e se tasi o tama aoga, le folafola sua na fai e se tasi o lo aulotu:
One of these days i want to be just like that guy who stands up and (shouts his head off) and everyone looks at him…I mean it looks cool…when that guy actually stood up that day i was like ‘oh man i wanna be just like him’…Kind of like an idol. It’s kind of sad because i see him every day…but when he gets into that mode, i get all tingly and you have that shaking feeling and you’re like ‘I’ll get there one day’. It’s actually that kind of stuff that is actually driving me to learn Samoan and learn that kind of stuff. (S6)
Na faataua foi i manatu o matua ma faiaoga lea tulaga. Faimai se tasi matua, “without the Samoan language, I’m just a brown palagi”.







