Tuumalo Lei‘ataualesā ma Usufono Tuilagi Lealai‘auloto Ailani (Allan) Tanielu

15/02/12 || Tusia: Leautuli Malaeta Sauvao ||

  • .

    .

O le Aso Lulu, aso 1 o Fepuari 2012 i le itula e 5.30 i le taeao na feto‘i ai le logo o le valaau paia a le Atua i lenei auauna galue iloga ma le aogā, i le aai o tagata matutua i Pukekohe, Aukilani.

Ua tuua si ona faletua/tausi (palagi) ia Frances ma le fanau e toatolu, ua fai aiga uma faapea ma a latou fanau e toaiva, ma fanau a latou fanau e toaiva foi.

Na malaga faapitoa mai Samoa lona uso le susuga i le Toeaina Malolo manumalo ia Situfu Tanielu ma ona tuafafine e toalua o le Afioga ia Tuli‘au Selau Asi Faletoese, Faumuina Sofaea Vaai faapea ma le afioga ia Faumauina Vineta Taylor Noa mai Amerika. Na faapea ona auai aiga ma tausoga mai soo se itu o Niu Sila ma Ausetalia.

O ona mātua o le susuga i le faafeagaiga ia Ailani Tanielu o Safotu, Saleaula, Lelepa, ma le tina ia Sara Tanielu mai afioaga o Fatausi i le Faasaleleaga, faapea ma Manono. Ua fai i lagi uma le folauga a ona tuaa.

Tele ni molimau tāua na saunoaina e lana fanau ma lona aiga aemaise o uo ma ē masani na oo i ai le galuega fesoasoani a lenei tamāalii ina ua faato‘ā latou taunuu mai i Niu Sila. O le tausaga 1952 na malaga mai ai i Niu Sila.

O lona suafa Lei‘ataualesa na uluai faamatai ai e le aiga o lona tina i Manono, sosoo ma le suafa Tuilagi i Fatausi ma na faasuafaina foi i le aiga o lona tamā i le Ua‘i ma le Lealai‘auloto mai Lelepa i Fagamalo.

O nei suafa uma e tautua matavela i ai le tamāalii nei i afioaga taitasi ma ona aiga uma.

O Lei‘ataualesa Tuilagi Lealai‘auloto Ailani Tanielu na taulamua i le tuleiga o le mataupu i penefiti a le aumatutua ina ia maua i Samoa.

O ana tusitusiga i ofisa o le malo o Niu Sila faapea ma ofisa o le malo i Samoa, na finau i ai ma ua maua fiafia ai nei e le toatele lea manuia. O se tagata finau malo mo le lelei o tagata Samoa i Niu Sila ma Samoa foi.

O le taimi foi na tupu ai le feeseeseaiga i le va o Toga ma Samoa i le mataupu na maliu ai se tasi i Otara i le tele o tausaga ua mavae, o lenei foi tamāalii sa tele lona sao i le tala‘iga o le aufaiupu i matai o tootoo uli o Samoa ina ia fai se faaleleiga.

Lea sa faatalanoa mai ai lava lenei toa Samoa i luga o le TV i lena vaitaimi o le vevesi o atumotu e lua i Aukilani.

O lenei tamāalii o se uo mamae a le Palemia o David Lange, ma o se molimau mālie sa saunoa i ai lona uso, le susuga i le Toeaina Malolo Manumalo ia Situfu Tanielu sa ia saunoa ai: “Ona pau lenei o se tagata ua ia faafaifeauina le Palemia o Niu Sila.

Na tetei lo matou aiga i Lelata i Samoa ua feei atu sailini o pasika a leoleo, ae mulimuli atu ai taavale a tagata maualuluga o le malo e faafeao atu le Palemia ia David Lange, ma e vaai mai ua afe atu le solo a pasika ma taavale i lo latou fale.

Ua oso i fafo  David Lange ma savali sa‘o i le fale o iai le tina o Tuilagi ma tuu i ai lana tusi ma lana afifi na avatu i lana tama. Ua te‘i le tina ia Sara i lenei mea uigaese ua oo ia te ia, e lei mafaufauina e alu atu se Palemia ma sana afifi poo se faamomoli, mai se isi o sana fanau. Ua toe foi le solo mamalu a le au VIP e faafeao e leoleo, ia ae ua ofo le tina i le lē fefe o Tuilagi ma le faafaifeau o le Palemia o Niu Sila”.

O uiga tausaafia ia o lenei tamāalii e lē mafai ona faagaloina. E tutusa lava ia te ia tagata uma. O aiga uma o lona tina faapea lona tamā e latou te faamuamuaina le agaga faafetai i lenei toa e lē fefe e faatino se galuega e manatu e fai mo le lelei o ona aiga uma i itu e lua.

O le uluai Samoa lenei na fai ma ave nofoaafi (Engine/Train driver) i totonu o Niu Sila i le amataga o le 1970 – 1990. Na ia faatuina foi le aulakapi a le aufaigaluega o le Railway ma e toatele le au Rotorua o Maori ma papalagi na latou iai i lea aulakapi.

O se molimau lea a se tasi o ana uo mamae Maori na la faigaluega faatasi.

E toatele foi lo tatou atunuu sa sulufai i lenei tamaalii mo le taumafaiga o pepa nofomau i Niu Sila, o le ā lava se faafitauli e tulai mai i tagata o si o tatou atunuu i na vaitaimi, e sulufai lava ia Tuilagi mo se fesoasoani.

E fai fua e leai se totogi. Sa ia tauavea foi le tofi o le faamasino o le Filemu (Justice of the Peace) i ni tausaga se tele a o lei foi e malolo (retire) i Samoa. Na toe taliu mai Samoa i le tausaga e 2010 ina ua lē malolosi ma si ona faletua (palagi) ma ua maliu ai nei o ia i le tausaga nei.

Na tautino se tasi tina palagi: “O Allan (le suafa e iloa ai e palagi) na ia iloa ai le Atua, ma ua avea ai o ia o se tagata Kerisiano, ona o Allan, e tele tofi o le lotu Metotisi palagi sa taitai ai i Magele. Sa avea ma Peresitene o le Autalavou ma Taitaipese i le aufaipese a palagi ma o se tasi e ese le mālie o lona siufofoga”.

Toatele ana uo papalagi na auai atu i ona sauniga faamavae faapea le toatele o le mamalu o Samoa latou te silafiaina lenei tamaalii.

Ia e momoli atu faamafanafanaga a le Sooatulau ma le tatou nusipepa i le tina ia Frances ma le fanau pele ua tuua, faapea le susuga i le Toeaina malolo ia Situfu Tanielu, uso ma tuafāfine, uo ma ē masani, faapea le paia o aiga na lua. Amuia ē faanoanoa, auā e faamafanafanaina i latou.

Comments are closed.